Gezondheid gewogen: PH Forum screent verkiezingsprogramma´s 2002 op gezondheidseffecten
Het rapport ´gezondheid gewogen` werd op 24 april 2002 in Nieuwspoort door PHForum gepresenteerd. Dit gebeurde in aanwezigheid van een groot aantal belangstellingen vanuit de politiek, het ministerie en mensen het Public Health veld.

Foto rechts: Jan Maarten Boot (PH Forum) overhandigt het rapport ´Gezondheid gewogen` aan Ernst Roscam Abbing.

En ook in 2003
De verwachting was niet dat deze programma´s sterk zouden afwijken van die van een jaar daarvoor. En dat kwam ook wel uit. Hoewel er in dat jaar veel gebeurd is op het politieke toneel, kan niet gezegd worden dat dit bij de belangrijkste politieke partijen tot meer aandacht voor public health heeft geleid. Public health en volksgezondheidsbeleid komen in de publicaties voor de verkiezingen van 2003 niet aan de orde. De LPF schrapte volksgezondheid zelfs als hoofdstuktitel en heeft het nu over gezondheidszorg. Preventie wordt door alle partijen wel genoemd maar heeft bij 5 van de zeven partijen slechts betrekking op criminaliteitspreventie. Alleen SP en VVD brengen preventie in verband met public health thema’s ter sprake: de SP in relatie tot het voorkomen van vrouwenmishandeling en de VVD in het kader van het beschikbaar stellen van extra financiële middelen voor opvoedingsondersteuning en jeugdzorg.

De eindconclusie van de screening van de verkiezingsprogramma’s 2002 op gezondheidseffecten blijft daarom actueel: maak het public health gehalte van veel beleidsinitiatieven beter zichtbaar en bevorder daarmee intersectorale samenwerking.

Gezondheidsrelevante beleidsthema’s komen, zoals onderstaande tabel laat zien, namelijk wel degelijk aan de orde. De turbulente maanden rond de vorming en val van het CDA, LPF, VVD kabinet hebben ertoe bijgedragen dat bijvoorbeeld meer zeggenschap van burgers in de politieke besluitvorming voor 6 van de 7 partijen een belangrijk thema is geworden. Ook de knelpunten in de zorg (wachtlijsten, financiering) blijven voor alle partijen onverkort prioriteit. Veiligheid is het enige gezondheidsrelevante beleidsthema in deze campagne dat ook een public health issue is, maar het wordt door geen van de partijen als zodanig benoemd.

Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste gezondheidsrelevante beleidsthema´s van de verkiezingen in 2003.

(Deze tabel moet gelezen worden in aanvulling op de programma-overzichten van vorig jaar. Het feit dat bijvoorbeeld veiligheid niet bij de SP wordt gescoord, is omdat het voor de SP geen nieuw thema is waarvoor ze nu extra aandacht vragen in de betreffende publicaties.)

Het rapport 'Gezondheid gewogen' is beschikbaar in pfd-formaat. Indien u het document wilt uitprinten, let er dan op dat u kiest voor liggend papierformaat (landscape).

Over de inhoud
Hieronder volgt de tekst die Jan Maarten Boot uitsprak tijdens de aanbieding aan prof. Ernst Roscam Abbing, inspecteur voor de Volksgezondheid.

Mijnheer de Hoofdinspecteur,

Uw verantwoordelijkheidsgebied is de Public Health. Ik kan u daarover goed nieuws brengen. In de verkiezingsprogramma’s is een substantieel deel van de beleidsvoornemens van betekenis voor onze Volksgezondheid. Er zijn maar liefst 499 wat wij in het rapport gezondheidsrelevante initiatieven noemen. Dat betekent dat zij determinanten van gezondheid mogelijk beïnvloeden in de sfeer van leefstijl, fysieke en sociaal-economische omgeving, organisatie en financiering van de zorg waaronder de ziektepreventie en gezondheidsbevordering.

Het volksgezondheidsgehalte is hoog mag je constateren, alleen, en dat is toch het slechte nieuws, de partijen onderkennen dat zelf niet! Is dat erg? Ja, want wil Nederland mee blijven doen in de Champions League van Europese Volksgezondheid, dan moet ingezet worden op dwarsverbanden van beleidsterreinen om gezondheidsrelevante beleidsiniatieven in samenhang en vooral ook in samenwerking uit te voeren.

Gezondheid en kwaliteit van leven van ouderen bijvoorbeeld is eerstelijns zorg, preventie, welzijn en wonen in samenhang en dus samenwerking. Insteken op breeveertienprogramma en GGD’en is wezenlijk maar als visie op volksgezondheid en qua effect daarop te beperkt.

Maar hoe staat het daarmee in de verkiezingsprogramma’s, met die typische public health the-ma’s als ziektepreventie, gezondheidsbevordering en O(G)GZ? Daarover valt zeker niet te klagen. Het totaal aantal beleidsinitiatieven op dat vlak is 105, dus een 20 a 25 % van het totaal aantal gezondheidsrelevante beleidsinitiatieven. Opvallend is echter wel dat financiële soliditeit een belangrijk thema van de verkiezingsprogramma’s is, maar de financiële onderbouwing van Public Health items toch erg matig is. Investeren in gezondheid vraagt, naast ziektezorg, ook geld!

Public Health linksom of rechtsom in de politiek? Verhoudingsgewijs scoren partijen in gezondheidsrelevante beleidsvoornemens redelijk gelijk. We hebben echter zeer uitgebreide en zeer beknopte partijprogramma’s. Dit betekent dat ter linker zijde, de uitgebreide programma’s, de uitwer-king van beleid in aantal voornemens en gedetailleerdheid daarvan veel groter is dan ter rechterzijde. Inderdaad neemt het CDA hier een middenpositie in! Beleidsvoornemens in oneliners, zoals in het programma van de LPF, scoort in aantal maar blijft in uitwerking en financiering wel erg mager. In dat verband neemt LPF een uitzonderingspositie in.

Tenslotte, er ligt dus een uitdaging voor de politieke parijen en natuurlijk ook het public health veld om die inzet te plegen die er toe doet om de volksgezondheid te realiseren die door burgers gevraagd wordt, d.w.z. zowel gezondheid als kwaliteit van leven. Dit betreft het realiseren van samenhang en samenwerking van beleidsterreinen en instituties om zo effectief de gezondheid en kwaliteit van leven versterken en daarnaast de typische Public Health beleidsitems concreter formuleren en daarvoor een heldere financiële onderbouwing te geven.

Meer artikelen vindt u in het archief »