Public Health in de Verkiezingsprogramma’s
November 2006
Goede Preventie en de thema’s van de preventienota van minister Hoogervorst van oktober jl. komen als samenhangend pakket in geen enkele politiek programma aan de orde, ook niet in de programma’s van de huidige regeringspartijen. Dat neemt natuurlijk niet weg dat de programma’s doortrokken zijn van beleid en maatregelen met effect op (volks)gezondheid. ‘Voorkomen is beter’ wordt wel gesteld in de programma’s van PvdA, SP en GrL, maar hieraan is geen public health perspectief verbonden.
Schijnbaar willekeurige aandacht voor bepaalde ziekte en determinanten van ziekte
Op het terrein van roken, alcohol en overgewicht wordt het belang van preventiebeleid en preventieve maatregelen onderkend. Waarom partijen daarvoor kiezen en niet voor andere inhoudelijke thema’s wordt niet duidelijk. Geen enkel partijprogramma besteed bijvoorbeeld aandacht aan diabetes en depressie terwijl daar volgens de preventienota alle aanleiding toe is. Als het gaat om roken en alcohol wordt eerder ingezet op sanctioneren dan op gezondheidsbevordering. Thema’s op gebied van organisatie en financiering onderling verweven Concreet gaat hier om de relatie landelijk-lokaal gezondheidsbeleid, de afstemming tussen cure, care en preventie, jeugdgezondheidszorg en integraal gezondheidsbeleid. In het partijprogramma van de PvdA bijvoorbeeld zijn rond het thema WMO zowel elementen van landelijk versus lokaal gezondheidsbeleid, integraal beleid en relatie cure en care terug te vinden: de WMO bevordert lokaal beleid op het terrein van cure en care op een integrale wijze rond bijvoorbeeld wonen en zorg. Een ander dwarsverband zie je bij GL waar de nadruk op meer ruimte voor lokaal gezondheids- en welzijnsbeleid wordt ingevuld met gemeentelijke centra voor jeugd en gezin waarbij de thema’s jeugdgezondheidszorg en toegang tot zorg ook aan de orde zijn.
Geen aandacht voor structurele financiering preventie
Alleen de PvdA stelt een concrete maatregel voor structurele inbedding van preventie in financiering van de zorg voor. Decentralisatie met landelijke borging kwaliteit, betaalbaarheid en toegankelijkheid Rond het thema landelijk- lokaal gaat het met name om overheidsverantwoordelijkheid voor kwaliteit, betaalbaarheid en toegankelijkheid van de zorg enerzijds en meer decentrale verantwoordelijkheid, sturing en maatwerk in lokale en individuele patiëntenzorg. Ook hier geen afzonderlijke aandacht voor preventie. Het is een thema dat zowel bij CDA, Groen Links, PvdA, SP en Christen Unie(CU) aan de orde is waarbij de laatste drie partijen wel een verband leggen tussen lokaal gezondheidsbeleid en de uitvoering van de WMO.
Toegang tot zorg vooral gezien als financiële kwestie
Toegang tot zorg is voor alle partijen met uitzondering van de VVD vooral een kwestie van het voorkomen van financiële drempels en tweedeling in de zorg. Discussies over de inhoud van het basispakket in relatie tot betaalbaarheid van de zorg draaien met name bij de linkse partijen toch uit op: in principe moet alles vergoed worden.
|
 |
Breed draagvlak voor WMO, zorgstelsel, centra voor jeugd en gezin
Er zijn enkele onderwerpen waarvoor een breed draagvlak van alle 6 partijen bestaat: de al genoemde invoering van de WMO, het nieuwe zorgstelsel, en lokale centra voor jeugd en gezin. Geen enkele partij stelt hun invoering ter discussie, slechts op onderdelen van de uitvoering zijn er verschillen.
Eigen verantwoordelijkheid alom geaccepteerd
Een ander opvallend gemeenschappelijk issue is de eigen verantwoordelijkheid. Alle partijen vinden dat de burger minstens deels verantwoordelijk is voor het bevorderen van de eigen gezondheid en keuzen in de zorg. Was in 2003 nog een veel scherpere scheiding te zien in de programma’s tussen enerzijds de VVD (die eigen verantwoordelijkheid in het vaandel heeft) versus de PvdA, GL en SP (volksgezondheid is allereerst een verantwoordelijkheid van de overheid om een gezonde sociaal economische structuur te bewerkstelligen en SES verschillen te beperken), nu zie je dat ook op links de eigen verantwoordelijkheid expliciet genoemd wordt. Het CDA blijft zijn traditionele middenpositie innemen: individuele keuzes binnen sociale verbanden.
Kennisinfrastructuur voor preventie is politiek geen thema, wordt in ieder geval niet genoemd in de programma’s
Vergrijzing vooral gezien als financieel probleem
Vergrijzing is tenslotte wél een thema dat ruimschoots aan de orde komt maar dan toch vooral in het perspectief van betaalbaarheid en slechts beperkt waar het gaat om inhoud en organisatie van de zorg en preventie. De CU is over dat laatste nog het meest concreet.
Public Health gehalte partijprogramma’s
De screening van de partijprogramma’s van de 6 grootste partijen maakt duidelijk dat veel wordt voorgesteld dat invloed kan hebben op volksgezondheid. Het wordt alleen niet geplaatst in het kader van een samenhangende visie op public health en preventie. Hoewel sommige partijen ‘voorkomen is beter’ (PvdA, Groen Links en SP) als speerpunt presenteren is van een samenhangend PH beleid in geen enkel programma sprake.
Volksgezondheidsbeleid en sociaal-economische gezondheidsverschillen komen expliciet alleen bij PvdA, Groen Links en SP aan de orde. De SP is het meest uitgesproken met “investeren in preventie en bestrijden van SEGV”. Hoe blijft ook bij de SP onduidelijk.
Daarmee onderscheidt volksgezondheidsbeleid zich heel duidelijk van bijvoorbeeld jeugdbeleid, of integratiebeleid, waar onderwerpen van verschillende beleidsterreinen wel veel meer in een samenhangend beleidsperspectief worden beschreven. Bij Public Health blijft het sprokkelen door de programma’s heen en zullen de deskundigen in beleid en uitvoering zelf de noodzakelijke verbanden moeten herkennen en duidelijk maken. In die zin is er van integraal beleid nog geen sprake, maar zijn er wel bouwstenen aanwezig. Daar ligt dus de Public Health opgave. |
